euskarari ekarriak

1.123 idazle / 2.832 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1854-05-07 / 1937-08-18

Arturo Campion


Campión Jaime-Bon, Arturo. Idazle, politikari, filologo eta gramatikalari euskalduna (Iruñea, 1854 - Iruñea, 1937). 22 urterekin amaitu zituen Zuzenbide ikasketak Madrilen eta urte berean eman zuen argitara Consideraciones acerca de la cuestión foral y los carlistas de Navarra, foruen aldeko obra. Urte haietan jarri zen harremanetan Antoine d'Abbadierekin, Duvoisinekin, Bonaparte Printzearekin, Jean Jaurgainekin eta beste hainbat euskal jakintsurekin, eta Asociación Euskara de Navarra elkartearen sorkuntzan parte hartu zuen (1878). Euskara ikasi zuen eta euskarari buruzko ikerlanetan hasi zen. 26 urte zituela hainbat euskalkitara bihurtu zen Orreaga balada idatzi zuen, 1883an Ensayo acerca de las leyes fonéticas de la lengua Eúskara obra ondu zuen eta 1884ean Gramática Bascongada de los cuatro dialectos literarios de la lengua eúskara obra handia plazaratu. Literatura ere landu zuen: euskal historian eta ingurunean girotu zituen erdaraz eginiko kontakizun laburrak eta eleberriak (Euskariana. Fantasía y realidad, kontakizun laburren bilduma; 1881tik aurrera idatziak dira eta 1890etik aurrera argitaratuak; Don García Almoravid eleberria, 1889; Blancos y Negros, arrakasta handia izan zuen eleberria, 1899; La Bella Easo eleberria, 1909). n Kristautasunak, foruzaletasunak eta Nafarroarekiko eta Euskal Herriarekiko atxikimendu hertsiak moldaturiko gizona izan zen; politikan egonezin eta alderdien aurrean uzkur agertu zen beti —eztabaida ugari izan zituen alderdi guztiekin—; hala ere, 1893an Madrilgo Gorteetako diputatu aukeratu zuten, Nafarroako hautagai zerrenda integristan aurkeztu ondoren. 1894etik aurrera, ezin konta ahala liburu, artikulu, hitzaldi eta txosten prestatu zituen Nafarroa eta Euskal Herriko historia, literatura, hizkuntza eta politikari buruz. 1904ean Euskaltzaleen Biltzarra elkarteak Irunen egin zuen bilkura nagusiko buru izan zen. 1910. urtean hasi zen Orígenes del Pueblo Euskaldun obra prestatzen (1926an eman zuen argitara lehen liburukia); 1914ean ordura arteko Nafarroako historia ikerketak astindu zituen Nabarra en su vida histórica lana argitaratu zuen Geografía del País Vasco-Navarro obraren barnean. 1918an, 63 urte zituela, bere literatura lan preziatuenak bilduz, Euskariana. Fantasía y realidad saileko kontakizun laburrak plazaratu zituen. Kontakizun hauek (El Bardo de Izalzu, Pedro Mari, La Flor de Garralde, Sancho Garcés, Gratxina, Yan Pier Bidart, Una noche en Zugarramurdi...) euskarara eta beste hizkuntza batzuetara itzuli dira. Urte berean, Oñatiko Biltzarrean sortu zen Eusko Ikaskuntzako Ohorezko Lehendakari izendatu zuten. 1923an, historia ikerketak biltzen zituen Euskariana liburuki berri bat eman zuen argitara; 1931n Orígenes del Pueblo Euskaldun obraren bigarren liburukia eta 1936an hamabigarren Euskariana eta bukatu gabe utziko zuen Orígenes del Pueblo Euskaldun lanaren hirugarren liburukia. n Arturo Campión, Nafarroak eman duen historigile zorrotz eta euskaralari garrantzizkoenetakoa (euskaltzaina izan zen, Euskaltzaindiaren sortzetik), Iruñean hil zen, 83 urte zituela, 1937ko irailaren 5ean, 1936ko gerraren eraginak ikusi ondoren eta isiltasun handienean. Argitaratu gabe utzi zituen, besteak beste, euskal literaturari buruzko obra bat eta La Monja izeneko eleberria.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Jaun Done Antxiko Xabierrekoren maiñada

itzul.: Yon Etxaide

Egan, 1976

Izkuntza eta abenda

itzul.: Larrañaga

Euzko Gogoa, 1959

1

Erraondoko azken danboliteroa II

itzul.: Ibar

Euzko Gogoa, 1955

3-4

Itzaltzu'ko koblaria

itzul.: Andoni A. Sorrarain

Euzko Gogoa, 1954

4

Erraondoko azken danboliteroa I

itzul.: Ibar

Euzko Gogoa, 1952

9-10

Larraldeko lorea

itzul.: Domingo Agirre

, 1918

Azken kritikak

Zerua gainbehera dator
Lorenza Mazzetti

itzul.: Xabier Olarra / Fernando Rey
Garbiñe Ubeda Goikoetxea

Poeta katalan garaikideak
Askoren artean

itzul.: Gerardo Markuleta
Jose Luis Padron

Poeta katalan garaikideak
Askoren artean

itzul.: Gerardo Markuleta
Igor Estankona

Dantzaldia
Irene Nemirovski

itzul.: Eider Rodriguez
Aritz Galarraga

Gizon bat lotan
Georges Perec

itzul.: Juan Luis Agirre
Hasier Rekondo

Hamairu ate
Askoren artean

itzul.: Joseba Sarrionandia / Mitxel Sarasketa
Aritz Galarraga

Anne Franken egunkaria
Anne Frank

itzul.: Josu Zabaleta
Asun Agiriano

Amodioaren martirra
Ernest Daudet

itzul.: D. Elizetxe
Javier Rojo

Poesia kaiera
Georg Trakl

itzul.: Anton Garikano
Igor Estankona

Poesia kaiera
Aime Cesaire

itzul.: Iñigo Aranbarri
Alex Gurrutxaga

Azken sarrerak

2014 Abuztua

J. Sheridan Le Fanu
Maizter misteriotsua

2014 Uztaila

Jean Jaures
Odol hotza behar

Mervyn Wall
Haiek ere
zerbitzua ematen dute

2014 Ekaina

Ellen Kuzwayo
Soweton kondatuak

Ford Madox Ford
Historiarik goibelena

Ambrose Bierce
Euskaratutako lanak

Machado de Assis
Alienista

Willa Cather
William Tavenerren sentimentaltasuna

Pablo Neruda
Amodiozko poemak

Arsenio Iglesias
Zazpi poema

2014 Maiatza

Ezabatuak
idazle alemanak

Lima Barreto
Kalifornia Berria

2014 Apirila

Alejo Carpentier
Historiarik gabeko bidaia baten kronikak

Gabriel Garcia Marquezen heriotzarenean

2014 Martxoa

Octavio Paz
Eguzki Harria

Frederi Mistral
Gure Herriari

Trakl, Marçal, Cesaire
Munduko Poesia kaierak

Violeta Parra
Eskerrak bizitzari

Leopoldo Maria Panero
lau poema

Luisa Villalta
zazpi poema

Ausias March
zazpi poema

William Burroughs
Apaiza

2014 Otsaila

Pete Seeger
hamahiru kantu

Jose Emilio Pacheco
bi poema

2014 Urtarrila

W.B. Yeats
hemeretzi poema

Anibal Machado
Biaduktoko suizida

Juan Gelman
bederatzi poema

Katherine Mansfield
Panpina-etxea

2013 Abendua

Tristan Tzara
Dada manifestua

Amos Oz
Kutxa beltza

Munduko Poesia Kaierak

[Sarrera guztiak ikusi]