euskarari ekarriak

1.114 idazle / 2.808 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1809-01-19 / 1849-10-07

Edgar Allan Poe


Poe, Edgar Allan. Estatu Batuetako idazlea (Boston, 1809 - Baltimore, 1849). Gurasoak antzezleak zituen. Bi urterekin umezurtz geratu zen eta John Allanek, Richmondeko tabako merkatari aberats batek semetzat hartu zuen. 1815etik 1820ra Ingalaterran bizi izan zen. Estatu Batuetara itzulirik Virginiako unibertsitatean egin zituen ikasketak, baina 1826an aitaordearekin izandako liskarren ondoren ikasketak utzi eta West Pointeko ikastetxe militarrean sartu zen; 1830ean bota zuten handik diziplinarik ez omen zuelako. 1835ean hamalau urte zituen bere lehengusina Virginiarekin ezkondu zen. 1835tik 1837ra literatura kritika egin zuen Southern Literary Messenger aldizkarian. 1847an emaztearen heriotzak krisialdi latza sortu zion. Miseriak, egonezinak, maite zuen emakumearen heriotzak, jokoak, alkoholak eta laudanoak eragin handia izan zuten haren bizitzan. Baltimoreko kale batean aurkitu zuten delirium tremens-ak jota eta handik egun batzuetara hil zen. Fantasiazko, beldurrezko eta umorezko ipuinaren maisu izan zen, eta polizia eta zientzia fikzio jeneroen aitzindari. Literatura kritika zorrotzak idatzi zituen. Estatu Batuetako kritikak gaitzetsi zuen, baina Europan berehala arrakasta handia izan zuen, Baudelairek eta Mallarmék haren lanak frantsera itzuli eta goraipatu zituztelako batipat. n Haren idazlan nagusiak. Ipuinak: Ligeia (1838), The Fall of the House of Usher (1839, Usher etxearen eroraldia), William Wilson (1840), Murders in the Rue Morgue (1841, Morgue kaleko hilketak), The Masque of the Red Death (1842, Herio gorriaren mozorroa), The Black Cat (1843, Katu beltza), The Gold Bug (1843, Urrezko kakalardoa), The Cask of Amontillado (1846, Jon Mirandek Amontillado upela izenez eta Oskilasok Upela amontilladuzkoa izenez euskaratua). Poeren bi ipuin bilduma daude euskaraz: Botila batean aurkitutako eskuizkribua eta beste ipuin batzuk, Koro Navarrok itzulia, eta Ligeia, izu ipuinak, Migel Anjel Unanuak itzulia. Olerkiak: The Raven (Belea), To Hellen (Hellenentzat), Ulalume, Anabel Lee, The Bells (Kanpaiak), Alone (Bakarrik). Eleberria: The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket (1837, Nantucketeko Arthur Gordon Pymen abenturak). Saiakerak: The Philosophy of Composition (1846, Olerki baten filosofia), Belea olerkia nola idatzi zuen azaltzen duena, Eureka (1848), The Poetic Principle (1850, Poesiaren hatsapenak).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Bihotz Zelataria eta Katu Beltza

itzul.: Ana Arakistain

Desclee de Brouwer, 2001

Kontakizunak

itzul.: Koro Navarro

Ibaizabal, 2000

Literatura Unibertsala 88

Belea

itzul.: Harkaitz Cano

Literatura Unibertsala – Batxilergoa, 2000

EIZIE-Erein

Rue Morgueko hilketak

itzul.: Iņaki Mendiguren

Elkar, 1996

Branka 55

Gutun ebatsia

itzul.: Juan Mari Mendizabal

Erein, 1996

Milabidai 8

Misteriozko ipuinak 1/2

itzul.: Iņaki Mendiguren

Elkar, 1991

Irakurmendi 19-20

Urre-zomorroa

itzul.: Txiliku

Elkar, 1990

Branka 2

Botila batean aurkitutako eskuizkribua eta beste ipuin batzuk

itzul.: Koro Navarro

Txertoa, 1989

Larrun 23

Ulalume

itzul.: Migel Anjel Unanua

Hegats-1, 1989

Ligeia-izu ipuinak

itzul.: Migel Anjel Unanua

Elkar, 1987

Erdal Literatura 58

Ixiltasun

itzul.: Santi Urrutia

Ttu-Ttuá, 1984

1-2

Zainteri sonetoa

itzul.: Mikel Antza

Susa, 1982

4

Ioaleak

itzul.: Ion Beiztegi

Olerti, 1969

1-2

Karta ostua

itzul.: R. Bozas Urrutia

Egan, 1968

Upel bethe amontillado

itzul.: Oskillaso

Egan, 1963

Amontillado upela

itzul.: Jon Mirande

Egan, 1952

2

Ixiltze

itzul.: Jon Mirande

Euzko Gogoa, 1951

3-4

Bela

itzul.: Jon Mirande

Euzko Gogoa, 1950

9-10

KRITIKAK

Kontakizunak – Ander Irizar, eizie.org (2012-05-29)

Kontakizunak – Kirmen Uribe, The Balde (2002-02-01)

Kontakizunak – Javier Rojo, El Correo (2001-07-11)

Kontakizunak – Karlos del Olmo, Euskaldunon Egunkaria (2001-07-07)

Kontakizunak – Felipe Juaristi, El Diario Vasco (2001-05-05)

Gutun ebatsia – Javier Rojo, El Correo (1997-09-18)

Rue Morgueko hilketak – Jon Eugi, Euskaldunon Egunkaria (1997-02-22)

Ligeia. Izu ipuinak – Xabier Mendiguren, Argia (1987-12-27)

Azken kritikak

Ariel eta beste poema batzuk
Sylvia Plath

itzul.: Iņigo Astiz
Danele Sarriugarte

Poesia kaiera
Maria Merce Marįal

itzul.: Itxaro Borda
Igor Estankona

Zaindari ikusezina
Dolores Redondo

itzul.: Josu Zabaleta
Ainara Maia

Poesia kaiera
Aime Cesaire

itzul.: Iņigo Aranbarri
Igor Estankona

Frankenstein
Mary Shelley

itzul.: Iņigo Errasti
Alex Gurrutxaga

Mihia aske
Elias Canetti

itzul.: Ibon Uribarri Zenekorta
Hasier Rekondo

Hori da umorea, maisu!
Mo Yan

itzul.: Aiora Jaka - Maialen Marin
Iker Zaldua

Gela bat norberarena
Virginia Woolf

itzul.: Maria Colera
Iraitz Ugalde

Jesusen haurtzaroa
John Maxwell Coetzee

itzul.: Aritz Gorrotxategi
Mikel Asurmendi

Hori da umorea, maisu!
Mo Yan

itzul.: Aiora Jaka - Maialen Marin
Hasier Rekondo

Azken sarrerak

2014 Martxoa

Octavio Paz
Eguzki Harria

Frederi Mistral
Gure Herriari

Trakl, Marįal, Cesaire
Munduko Poesia kaierak

Violeta Parra
Eskerrak bizitzari

Leopoldo Maria Panero
lau poema

Luisa Villalta
zazpi poema

Ausias March
zazpi poema

William Burroughs
Apaiza

2014 Otsaila

Pete Seeger
hamahiru kantu

Jose Emilio Pacheco
bi poema

2014 Urtarrila

W.B. Yeats
hemeretzi poema

Anibal Machado
Biaduktoko suizida

Juan Gelman
bederatzi poema

Katherine Mansfield
Panpina-etxea

2013 Abendua

Tristan Tzara
Dada manifestua

Amos Oz
Kutxa beltza

Munduko Poesia Kaierak

2013 Azaroa

Aldous Huxley
Bai mundu berria

Ralph Ellison
Gizon ikusezina (hitzaurrea)

Albert Camus
Arrotza
Izurria

Luis Cernuda
sei poema

William Shakespeare
Hamlet (bi bertsio)

2013 Urria

Langston Hughes
Ez ikusia

Cocteau eta Rostand
Bukolikoak

Guillaume Apollinaire
Alcools (bi poema)

2013 Iraila

Neruda eta Auden gogoan

Gustavo Pereira
hamabi poema

2013 Abuztua

Seamus Heaney
hiru poema

Slawomir Mrozek
hiru ipuin

Guy de Maupassant
Gerla

Clifford Odets
Exkerraren zain

Sherko Bekas
bederatzi poema

Raymond Carver
Mandatua / Idazteaz

2013 Uztaila

Jean Jaures
Alderatzearen Metodoa

Daniel Zimmermann
Zaborra

Salvador Espriu
Pais Basc

Kate Chopin
Desireeren umetxoa

[Sarrera guztiak ikusi]