euskarari ekarriak

1.123 idazle / 2.833 idazlan

  A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z  

Azken kritikak

1908-09-09 / 1950-08-27

Cesare Pavese

hil zen duela 64 urte

Pavese, Cesare. Italiar idazlea (San Stefano Belbo, Piamonte, 1908 - Turin, 1950). Itzulpengintzan egin zen, batez ere, ezagun. Estatu Batuetako (Melville, Faulkner, Steinbeck) eta Ingalaterrako (Dickens, De Foe) idazleen obrak italierara itzuli zituen. Turingo argitaletxe ospetsu bateko zuzendari izan zen 1936 ezkeroztik. 1930. urtean poesia lantzen hasi zen, eta 1936an Laborare stanca (Lanak nekatzen du), lehen poema bilduma argitaratu zuen. Handik aurrera kontakizuna eta eleberria landu zituen: Paesi tuoi (1941, Zure herria), La spiaggia (1942, Hondartza), Il carcere (Kartzela, 1938an idatzia eta 1949an argitaratua): faxismoaren ondorioz erbestean eman zuen denborako gorabeherak islatzen ditu azken obra horretan. La bella estate (Uda ederra) eleberria idatzi zuen 1939an, baina handik hamar urtetara argitaratu zen Tra donne sole (Emakumeak bakarrik) eta Il diavolo sulle colline (Deabrua muinoetan) obrekin batera. La luna e i falo (Ilargia eta suak) obra argitaratu zuen, orobat, 1949an. Verrà la morte e avrà i tuoi occhi (Heriotza etorriko da eta zure begiak izango ditu) izan zen Paveseren azken poema bilduma, hil ondoren argitaratu zena (1951). Kontakizunez gainera, beste lan batzuk idatzi zituen, bere garaiko idazleen arazoak eta, bereziki, bakardadea gaitzat harturik: Feria d┤agosto (1946, Abuztuko feria), Dialoghi con Leucò (1947, Leucorekin elkarrizketak) eta bere egunkaria, Il mestiere di vivere (Bizitzeko lanbidea) . Bere buruaz beste egin zuen.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

T.ri bi olerki

itzul.: Migel Anjel Unanua

Hegats-41, 2008

Etorriko da heriotza eta zure begiak izango ditu

itzul.: M.A. Unanua

Hegats-41, 2008

Lurra eta heriotza

itzul.: M.A. Unanua

Hegats-41, 2008

Klar eta hutsik...

itzul.: Luigi Anselmi

Bertzerenak, 2006

Pamiela

Ciau Masino

itzul.: Gillermo Etxeberria

Egan, 2005

Lehen amodioa

itzul.: Joseba Urteaga

Lehen amodioa, 2000

Igela

Bizitza lanbide

itzul.: Maite Lopetegi

Ibaizabal, 1997

Literatura Unibertsala 62

Muinoko Etxea

itzul.: Koldo Biguri

Ibaizabal, 1992

Literatura Unibertsala 27

Helduren dun heriotza eta heure begiak ukanen dizkin

itzul.: Joseba Sarrionandia

Zintzhilik-6, 1991

Gaueko atseginak

itzul.: Itxaro Borda

Maiatz-11, 1986

Teilatuen paradisuan

itzul.: Itxaro Borda

Maiatz-11, 1986

Lan egiteak nekatzen du

itzul.: Itxaro Borda

Maiatz-11, 1986

Heriotza etorriko da eta zure begiak ukanen ditu

itzul.: Itxaro Borda

Maiatz-11, 1986

Last blues, to be read some day

itzul.: Itxaro Borda

Maiatz-11, 1986

Gaueko atseginak

itzul.: Joseba Sarrionandia

Izkiriaturik aurkitu ditudan ene poemak, 1985

Pamiela

Zuk ez dituzu ezagutzen

itzul.: Joseba Sarrionandia

Izkiriaturik aurkitu ditudan ene poemak, 1985

Pamiela

Belaunaldi bat

itzul.: Joseba Sarrionandia

Izkiriaturik aurkitu ditudan ene poemak, 1985

Pamiela

Lo pasatzen duzun gaua

itzul.: Joseba Sarrionandia

Izkiriaturik aurkitu ditudan ene poemak, 1985

Pamiela

Goizak garden iragaiten dira

itzul.: Joseba Sarrionandia

Izkiriaturik aurkitu ditudan ene poemak, 1985

Pamiela

Lan egitea nekagarria da

itzul.: Joseba Sarrionandia

Izkiriaturik aurkitu ditudan ene poemak, 1985

Pamiela

Helduren dun heriotza eta heure begiak ukanen dizkin

itzul.: Joseba Sarrionandia

Izkiriaturik aurkitu ditudan ene poemak, 1985

Pamiela

Bi narrazio

itzul.: Joakin Balentzia

Susa-14/15, 1985

Aintzinako disziplina

itzul.: Juan Martin Elexpuru

Alkohola poemak, 1984

Pamiela

Burkidea

itzul.: Xabier Mendiguren

Elkar, 1984

Erdal Literatura 8

La puttana contadina

itzul.: Mikel Etxebeste

Susa, 1981

Verra la morte e avra i tuoi occhi

itzul.: Txema Larrea

Xaguxarra-1, 1980

Tu non sai le colline

itzul.: Txema Larrea

Xaguxarra-1, 1980

Semplicita

itzul.: Txema Larrea

Xaguxarra-1, 1980

Gente Spaesata

itzul.: Txema Larrea

Xaguxarra-1, 1980

1870-08-27 / 1919-05-24

Amado Nervo

jaio zen duela 144 urte

Nervo, Amado. Mexikoko idazle modernista (Tepic, 1870 - Montevideo, 1919). Kazetaritza, saiakera, kronika, eleberria eta, batez ere, olerkiak idatzi zituen. 1900ean Europara iritsi zen kazetari gisa eta Crónicas de viaje (Bidazti-kronikak) idatzi zuen; Parisen bizi zela Rubén Darío ezagutu zuen, haren eta garai hartako frantses idazleen eragina izan zuen eta Poemas (1901) olerki liburua argitaratu zuen han. Mexikora itzuli zenean Lira heroica (1902, Lira heroikoa), Las voces (1904, Ahotsak), Los jardines interiores (1905, Barruko lorategiak) olerki liburuak idatzi zituen. Mexikoko enbaxadore izan zen, eta Espainian bizi izan zen 1914 arte. 1918tik 1919ra gobernuak Argentinara eta Uruguaira bidali zuen enbaxadore gisa. Beste idazlan batzuk: Místicas (1897, Mistikak), Perlas negras (1899, Perla beltzak), Elevación (1917, Goratzea), Plenitud (1918, Betetasuna), El estanque de los lotos (1919, Lotoen aintzira), El arquero divino (1922, Arkulari jainkozkoa).

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Bakean

Zintzhilik, 1986

Udazkena iritxi da

itzul.: Luis Mari Mujika

Olerti, 1961

Oldozketan (2)

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1961

Ezkutua

itzul.: Dirauket

Olerti, 1960

Oldozketan (1)

itzul.: Santi Onaindia

Olerti, 1960

Emaitza

itzul.: Dirauket

Olerti, 1960

1562-11-25 / 1635-08-27

Lope de Vega

hil zen duela 379 urte

Vega y Carpio, Lope de. Espainiar idazlea (Madril, 1562 - Madril, 1635). Espainiako literaturaren historiako poeta eta antzergile nagusietako bat eta emankorrena da Lope de Vega. Literaturako jenero guztiak maisutasunez landu zituen, eta Espainiako antzerkigintzaren eraberritzaile izateagatik da batez ere ezaguna. Lopek gorabehera handiko bizitza izan zuen, eta hartan hartzen dute oinarria bere lan gehienek. Etxe xume bateko semea zen. Madrilgo Jesusen Lagundiaren eskolan ikasi zuen bi urtez, eta geroago Avilako apezpikuaren zerbitzari egon zen. Dirudienez, hark Alcala de Henaresko unibertsitatera eraman zuen (1576), eta, 1580-1582 bitartean, Las Navasko markesaren zerbitzuan zegoela, Salamancako unibertsitatean ere ikasi zuen. 1583an Azore uharteetako bat hartzera zihoan espedizioan itsasoratu zen. 1588an Madrildik erbesteratu zuten maitale izandako Elena Osorio eta haren sendiari egindako irain-idazkiengatik; bere poemetako Filis da emakume hori. Orduan nobleziako emakume bat, Isabel de Urbina, bahitu zuen, eta harekin ezkondu zen 1588an. Urte horretan bertan Armada Garaitezinean itsasoratu zen Ingalaterrerantz, eta handik itzultzean Valentziara joan zen emaztearekin bizitzera. Geroago Malpicako markesaren eta Albako dukearen idazkari izan zen Toledon eta Alba Tormeskoan. 1595ean emaztea hil zen eta, ondoren, salatzaileen barkamena zuela, Madrila itzuli eta idazteari ekin zion buru-belarri. 1596an emakume batekin ezkondu gabe bizitzeagatik epaitu zuten, eta Micaela Luján-ekin hasi zen harremanetan (bere poemetako Camila Lucinda), baina Juana de Guardo-rekin ezkondu zen 1598an. Urte batzuetan Toledon izan ondoren 1610etik aurrerra Madrilen bizi izan zen. Semeetako bat eta bigarren emaztea hil zitzaizkion, erlijio krisi sakona izan zuen, eta 1614an apaiz egin zen. Handik bi urtera bere bizitzaren azken urteetan lagun izan zuen Marta de Nevaresekin hasi zen madrildarrek gaizpidetzat hartu zuten harremanetan. 1632an hil zen Marta, Loperen poemetako Amarilia. n Lope de Vegaren obra Erdi Aroko herri tradizioaren eta Aristoteleren eta Horazioren obretan oinarritzen diren Berpizkundeko teorien arteko sintesia da. Era guztietako neurriak eta jeneroak erabili zituen poesian, eta lirika herrikoiak zein landuak erakarri bazuen ere, Lope, oro har, "argitasunaren" aldeko izan zen. Batez ere antzerkiak idatzi zituen; 500 baino gehiago gorde dira, bere bizitzako azken hogeitamar urtetan idatziak gehienak, era guztietako gaiak eta argumentuak erabiltzen dituztenak: auto sacramental deritzanak (El viaje del alma, La siega...), erlijioa gaitzat duten komediak (Barlan eta Josafa...), mitologia gaitzat dutenak (Adonis eta Venus...), atzerriko historia eta historia klasikoa gaitzat dutenak (Roma abrasada, Moscoviako dukea), Espainiako kroniketan eta elezaharretan oinarritutakoak (Alkaterik hoberena, Erregea, Olmedo-ko zalduna, Peribáñez eta Ocañako gomendatorea, Fuente Ovejuna, Zalameako Alkatea), amodio eta ohiturazkoak (Ortuzainaren zakurra, Dama ergela). Komedia horien artean ezagunenak Espainiako historian oinarrituak dira; obra horietan, dramaren haria maisutasun handiz ehuntzen duela, Lopek ohorea eta zintzotasuna onesten ditu eta erregea goraipatzen du herriaren eskubideen babesle gisa, ustelkerian eta handinahikerian murgilduta dauden nobleen eta handikien aurrean. Poesian aipagarriak dira La Dragoneta (1598) eta La Gatomaquia (1634) narrazio-poema luzeak, gai mitologikoa edo epikoa darabiltenak, eta, poema laburren artean, Errimak (1602), Errima sakratuak (1614), Romancero espiritual (1619) eta Marta de Nevares hil zenean haren omenez idatzitako Amarilis (1633) egloga. Prosan idatziak dira berriz artzain-jeneroko La Arcadia (1598) eta nobela dramatiko bat, autobiografikoa, elkarrizketez osatua eta La Celestina-rekin zerikusi handia duena, La Dorotea (1632). Antzerkigintza berritu zuen Lopek, ordu artekoaren sintesia eginez eta handik aurrera nagusi izan zenaren ildoa irekiaz, Arte nuevo de hacer comedias (1609) obra teoriko-didaktikoan azaldutakoaren arabera: araudi klasikoa baztertuta, ekintza garai eta toki ezberdinetan gauzatzea; obra hiru ekitalditan banatzea eta neurri desberdinak erabiltzea; gertaera nagusiaren parean bigarren mailako beste bat sartzea eta -ez nahita nahiez, hala ere- elementu komikoak eta trajikoak batera erabiltzea; eta erlijioa, erregea eta ohorea goraipatzea.

[Idazleari buruzko informazio gehiago]

Fuenteovejuna

itzul.: Lur erredakzioa

Lur Entziklopedia Tematikoa, 1999

Bihar

itzul.: Bingen Ametzaga

, 1943

Itsaso aurrean, 2006 / Susa

1909-02-07 / 1999-08-27

Helder Camara

hil zen duela 15 urte

[Idazleari buruzko informazioa]

Bi munduen sinfonia

itzul.: Juan Mari Lekuona

Jaunaren Deia, 1986

Azken kritikak

14
Jean Echenoz

itzul.: Gerardo Markuleta
Javier Rojo

Zerua gainbehera dator
Lorenza Mazzetti

itzul.: Xabier Olarra / Fernando Rey
Garbi˝e Ubeda Goikoetxea

Poeta katalan garaikideak
Askoren artean

itzul.: Gerardo Markuleta
Jose Luis Padron

Poeta katalan garaikideak
Askoren artean

itzul.: Gerardo Markuleta
Igor Estankona

Dantzaldia
Irene Nemirovski

itzul.: Eider Rodriguez
Aritz Galarraga

Gizon bat lotan
Georges Perec

itzul.: Juan Luis Agirre
Hasier Rekondo

Hamairu ate
Askoren artean

itzul.: Joseba Sarrionandia / Mitxel Sarasketa
Aritz Galarraga

Anne Franken egunkaria
Anne Frank

itzul.: Josu Zabaleta
Asun Agiriano

Amodioaren martirra
Ernest Daudet

itzul.: D. Elizetxe
Javier Rojo

Poesia kaiera
Georg Trakl

itzul.: Anton Garikano
Igor Estankona

Azken sarrerak

2014 Abuztua

Julio Cortazar
Kronopioen eta famen istorioak

J. Sheridan Le Fanu
Maizter misteriotsua

2014 Uztaila

Jean Jaures
Odol hotza behar

Mervyn Wall
Haiek ere
zerbitzua ematen dute

2014 Ekaina

Ellen Kuzwayo
Soweton kondatuak

Ford Madox Ford
Historiarik goibelena

Ambrose Bierce
Euskaratutako lanak

Machado de Assis
Alienista

Willa Cather
William Tavenerren sentimentaltasuna

Pablo Neruda
Amodiozko poemak

Arsenio Iglesias
Zazpi poema

2014 Maiatza

Ezabatuak
idazle alemanak

Lima Barreto
Kalifornia Berria

2014 Apirila

Alejo Carpentier
Historiarik gabeko bidaia baten kronikak

Gabriel Garcia Marquezen heriotzarenean

2014 Martxoa

Octavio Paz
Eguzki Harria

Frederi Mistral
Gure Herriari

Trakl, Maršal, Cesaire
Munduko Poesia kaierak

Violeta Parra
Eskerrak bizitzari

Leopoldo Maria Panero
lau poema

Luisa Villalta
zazpi poema

Ausias March
zazpi poema

William Burroughs
Apaiza

2014 Otsaila

Pete Seeger
hamahiru kantu

Jose Emilio Pacheco
bi poema

2014 Urtarrila

W.B. Yeats
hemeretzi poema

Anibal Machado
Biaduktoko suizida

Juan Gelman
bederatzi poema

Katherine Mansfield
Panpina-etxea

2013 Abendua

Tristan Tzara
Dada manifestua

Amos Oz
Kutxa beltza

Munduko Poesia Kaierak

[Sarrera guztiak ikusi]